Glutenvrij leven van: Marjan

Na 35 jaar glutenvrij eten weet ik inmiddels goed wat wel en niet kan

Een glutenvrij leven ziet er tegenwoordig heel anders uit dan 35 jaar geleden. Dat weet Marjan (66) als geen ander. Toen zij op 31-jarige leeftijd de diagnose coeliakie kreeg, waren glutenvrije producten nauwelijks te vinden en moest ze vooral zelf ontdekken wat ze wel en niet kon eten. Inmiddels is glutenvrij eten een vast onderdeel van haar dagelijks leven. En hoewel ze nog altijd alert moet zijn, kijkt ze vooral positief naar de enorme ontwikkelingen die er de afgelopen jaren zijn geweest.

Van buikpijn naar een onverwachte diagnose

Marjan heeft eigenlijk al vanaf haar jeugd last van haar buik. Toch werd daar vroeger heel anders naar gekeken. Buikpijn werd al snel afgedaan als spanning of iets wat bij een kind hoorde. Brood vond ze als kind helemaal niet lekker en macaroni zag ze als gif, omdat ze er zo ziek van werd.

Pas jaren later werd duidelijk waar haar klachten vandaan kwamen. In 1991 werd Marjan tijdens een vakantie in Frankrijk steeds zieker. Ze viel snel af en kreeg ernstige maag- en darmklachten. Een bezoek aan de huisarts leidde uiteindelijk tot verschillende onderzoeken in het ziekenhuis.

"Ik viel vreselijk af. Op een gegeven moment echt twee, drie kilo in de week. Toen dacht ik zelf ook: dit gaat niet goed."

De artsen ontdekten uiteindelijk dat haar dunne darm ernstig was aangetast. De diagnose coeliakie kwam daarmee als een opluchting, maar betekende tegelijkertijd een compleet nieuwe manier van leven.

"Dan mag je dit je verdere leven gaan doen"

In die tijd was glutenvrij eten nog lang niet zo bekend als nu. De internist adviseerde Marjan om zes weken glutenvrij te eten. Dat bleek al snel effect te hebben.

"Na die zes weken knapte ik wel wat op. Toen zei hij: dat is mooi, dan mag je dit je verdere leven gaan doen."

Dat was een bijzonder moment. Door de aangetaste darmwand vreesden Marjan en de artsen aanvankelijk voor iets veel ernstigers. Toen uiteindelijk de diagnose coeliakie werd gesteld, voelde Marjan dan ook vooral opluchting.

Toch begon toen een heel nieuwe zoektocht. Want wat mocht ze eigenlijk eten? En vooral: wat vond ze nog lekker?

Een zoektocht met vallen en opstaan

In het begin was glutenvrij eten bepaald geen feestje.

"Ik moest zelf mijn brood bakken. En nou, dat was echt niet lekker. Toen ging de bakker het voor me doen. Dat was eigenlijk nog minder lekker."

Ze leefde daarom een tijdlang vooral op crackers, rijstwafels en yoghurt met fruit. Gelukkig kwamen er in de loop van de jaren steeds meer glutenvrije producten op de markt. En dat verschil merkt Marjan duidelijk.

"Je kunt tegenwoordig ook gewoon buiten de deur gaan eten en lunchen. Dat is wel heel fijn."

Waar ze vroeger vooral moest zoeken naar iets wat ze überhaupt kon eten, kan ze tegenwoordig veel makkelijker kiezen. Van brood en koekjes tot producten voor feestdagen.

Van brood dat ze niet lustte naar haar favoriete brood

Misschien wel één van de grootste veranderingen is dat Marjan brood tegenwoordig juist heerlijk vindt.

"Ik vind brood gewoon echt heerlijk. De structuur en alles."

Bij Bakker Leo heeft ze inmiddels haar vaste favorieten. Meerzadenbrood, donker meergranenbrood en rozijnen krentenbroodjes behoren regelmatig tot haar bestelling. Ook de afbakbroodjes mogen niet ontbreken tijdens een vakantie. Haar absolute favoriet?

"De meerzadenbroodjes. Die vind ik gewoon echt heerlijk."

Ook de zoete producten laat Marjan niet liggen. Een glutenvrij gebakje bij de koffie, een blokje fudge of de speculaaskoeken van Bakker Leo noemt ze als favorieten. De cranberry-pompoenpit cookies bestelt Marjan voor haar (klein)kinderen, die niet glutenvrij hoeven te eten, maar er stiekem wel van genieten.

Dat ze tegenwoordig ook rond Sinterklaas en Kerst gewoon mee kan doen met passende glutenvrije producten, vindt ze een mooie ontwikkeling.

"Je kunt gewoon meedoen. Dat is ook gewoon geweldig."

Een glutenvrij leven vraagt om alertheid

Na 35 jaar weet Marjan precies waar ze op moet letten. Toch blijft opletten belangrijk. Vooral kruisbesmetting is iets wat mensen die zelf geen ervaring hebben met coeliakie volgens haar gemakkelijk onderschatten.

"Het luistert heel nauw en mensen weten dat vaak niet."

Een mes dat eerst in een gewone boterpot heeft gezeten, kruimels op een plank of hetzelfde keukengerei kunnen al problemen opleveren. Thuis gaat dat vanzelf, maar buitenshuis blijft het soms een aandachtspunt.

Ook bij uit eten gaan is Marjan daarom altijd alert. Ze geeft vooraf duidelijk aan dat ze glutenvrij moet eten, maar merkt dat het niet overal even vanzelfsprekend is.

"De ene keer gaat het echt perfect en merk ik niks. Maar ik heb ook weleens thuis tegen mijn man gezegd: volgens mij heb ik toch gluten binnengekregen."

Na een negatieve ervaring kiest ze er daarom bewust voor om ergens niet meer te eten.

"Je hebt gewoon geen zin om de dag daarna weer beroerd te zijn."

Gelukkig denken steeds meer mensen mee

Tegelijkertijd ervaart Marjan ook veel begrip uit haar omgeving. Familie, vrienden en collega's houden rekening met haar en verdiepen zich steeds vaker in wat wel en niet kan. Dat soort kleine gebaren betekenen ontzettend veel.

"Ik vind het altijd heel lief als ze echt gewoon aan je denken."

Ook op school merkt ze dat. Marjan werkt nog af en toe in het onderwijs en heeft daar inmiddels veel ervaring met kinderen die glutenvrij moeten eten. Wanneer er een kind met coeliakie in haar omgeving is, probeert ze mee te denken vanuit haar eigen ervaring.

Zo worden er bij traktaties steeds vaker glutenvrije alternatieven geregeld. En soms levert dat verrassende momenten op. Zo kreeg Marjan laatst een glutenvrije Cornetto aangeboden, iets wat ze al tientallen jaren niet meer had gegeten.

"Ik heb ontzettend zitten genieten van een Cornetto die ik 30 of 35 jaar niet meer op had."

Een ander mooi voorbeeld is het glutenvrije feestje dat Marjan organiseerde samen met een leerling. Ze hebben allebei coeliakie en hun verjaardagen schelen twee dagen. In plaats van zich tijdens verjaardag en traktaties steeds een beetje buiten de groep te voelen, bedachten ze om samen een "glutenvrijfeestje" voor de hele klas te organiseren.

"Ik heb nog nooit een kind zo zien stralen".

Juist dat soort momenten laten zien hoeveel er voor haar veranderd is.

Wat mensen vaak onderschatten

Volgens Marjan realiseren mensen zich vaak niet hoeveel impact glutenvrij eten heeft op het dagelijks leven en hoeveel erbij komt kijken. Tegelijkertijd wil ze daar niet alleen negatief naar kijken. Juist omdat er tegenwoordig zoveel glutenvrije producten beschikbaar zijn, probeert ze vooral te kijken naar wat er wél kan.

"Ik ben blij dat er tegenwoordig zoveel producten zijn, dus bekijk het dan maar positief."

Die positieve instelling past goed bij hoe Marjan met haar glutenvrije leven omgaat. Ze voelt zich niet alleen door haar dieet en probeert vooral te kijken naar de mogelijkheden.

Maar de impact van coeliakie gaat volgens Marjan verder dan alleen het dagelijkse leven. Toen zij destijds werd gediagnosticeerd, was er nog veel minder bekend over coeliakie en werd niet alles direct in samenhang bekeken. Inmiddels weet ze dat coeliakie lange tijd invloed heeft gehad op haar lichaam. Zo bleek dat ze een ernstige vorm van osteoporose heeft, doordat haar coeliakie lange tijd onbehandeld is geweest.

Daarom benadrukt Marjan hoe belangrijk het is om ook daar alert op te zijn. Ik zeg altijd tegen mensen: "houd dat ook in de gaten. " Voor haar is het een belangrijke les uit haar eigen ervaring: "luister naar je lichaam en zorg dat klachten en gevolgen van coeliakie goed in beeld worden gebracht. "

Haar belangrijkste tip: blijf alert

Voor iemand die net begint met glutenvrij eten heeft Marjan een duidelijk advies: verdiep je erin en blijf etiketten lezen.

"Lees heel veel. Daar word je toch wel wijzer van."

Zelf werd ze direct lid van de Nederlandse Coeliakie Vereniging, waar ze veel informatie, tips en recepten vond. Ook vindt ze het belangrijk om etiketten te blijven controleren.

"Blijf etiketten lezen, want de ingrediënten veranderen nog wel eens."

Een product dat jarenlang veilig was, kan bijvoorbeeld veranderen van samenstelling. Daarom vertrouwt Marjan niet alleen op haar geheugen, maar controleert ze regelmatig opnieuw wat er op een verpakking staat.

Bakker Leo als vaste waarde

Jaarlijks verzorgen wij tijdens de Nationale Ontbijtweek het glutenvrije brood voor scholen, zodat iedereen kan aanschuiven bij het ontbijt. Zo leerde Marjan Bakker Leo kennen en sindsdien is de bakkerij onderdeel geworden van haar dagelijkse routine.

Ze bestelt haar favoriete producten en bewaart deze in haar vriezer. Wanneer haar brood bijna op is, plaatst ze een nieuwe bestelling. Het gemak van bestellen en de mogelijkheid om zelf een bezorgdag te kiezen vindt ze prettig.

"Het is gewoon geweldig. Ik vind het echt super."

Vooral het verschil in broodstructuur en smaak ten opzichte van veel supermarktproducten spreekt haar aan.

"Bij Bakker Leo smaakt het echt als bakkersbrood en niet als brood uit een fabriek."

En dat is iets waar Marjan duidelijk enthousiast over is. "Ik ben echt een fan en ik maak ook vaak reclame voor jullie."

Een glutenvrij leven dat steeds meer als normaal voelt

Na 35 jaar glutenvrij eten is het voor Marjan inmiddels een vanzelfsprekend onderdeel van haar leven geworden. Toch vindt ze vooral de ontwikkeling van de afgelopen 35 jaar bijzonder.

"Je zult dit 35 jaar geleden niet gedacht hebben, dat het er allemaal zou zijn."

Vroeger waren de mogelijkheden een stuk beperkter. Zelf kon ze daar meestal goed mee omgaan. Als iets er niet was of ze ergens niet aan mee kon doen, dacht ze: "Ik ben een volwassene, het is goed, dan maar even niet."

Tegelijkertijd kijkt ze daar tegenwoordig heel anders naar. Vooral voor kinderen die met coeliakie opgroeien, vindt ze het ontzettend fijn dat er zoveel meer mogelijkheden zijn.

Want juist als kind kan het best lastig zijn om anders te moeten. Dat er tegenwoordig glutenvrije koekjes, broodjes, traktaties en andere lekkernijen zijn, maakt volgens Marjan een groot verschil.

"Als je ziet wat er nu allemaal kan, dan denk ik: daar mogen we best dankbaar voor zijn."

Er zijn tegenwoordig veel meer producten, restaurants zijn beter op de hoogte en ook buitenshuis zijn er steeds meer mogelijkheden.

Dat was vroeger wel anders. Zo maakte Marjan ooit mee dat ze in een restaurant vroeg om "glutenvrij" en de ober dacht dat ze "groentevrij" bedoelde. Een mooi voorbeeld van hoeveel er in de afgelopen 35 jaar is veranderd.

Haar boodschap aan andere mensen die glutenvrij eten

Als Marjan één boodschap mag meegeven aan anderen die glutenvrij moeten eten, is die kort maar krachtig:

"Blijf alert."

Maar alert zijn betekent voor haar niet dat je je leven moet beperken. Met alle producten die tegenwoordig beschikbaar zijn, voelt haar glutenvrije leven inmiddels niet meer anders.

"Met alle producten en mogelijkheden die er zijn, heb ik niet het idee dat ik me met coeliakie anders voel dan andere mensen."

Als Marjan terugkijkt op die 35 jaar, overheerst vooral één gevoel: dankbaarheid. Na 35 jaar glutenvrij eten weet ze wat ze nodig heeft, waar ze op moet letten en vooral ook hoeveel er tegenwoordig wél mogelijk is.

Ook jouw glutenvrije verhaal delen?

Eet jij of iemand in jouw gezin glutenvrij en wil je jouw verhaal delen om anderen te helpen met herkenning, ervaringen en tips? Neem dan contact met ons op. We gaan graag met je in gesprek!